Servicedesk

De servicedesk helpt u bij specifieke vragen over KiK en het gebruik van de KiK-tool. U kunt uw vraag stellen via servicedesk@kik-komo.nl.

Ook kunt u bellen met een van onze deskundigen: Lars Kiebert of Jack van Everdink op telefoonnummer 085 – 486 24 29.

Menu

Veelgestelde vragen

Algemeen

Wat zijn de implicaties van de invoering van de Wkb?

De invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) betekent dat private partijen en afdelingen Bouw & Woningtoezicht samen invulling moeten geven aan toetsing en borging van bouwprojecten. In het nieuwe bouwstelsel wordt toezicht verzorgd door een kwaliteitsborger tijdens de realisatie van bouwwerken. De Wkb schrijft voor dat binnen de bouw- en infrasector moet worden gewerkt met een onafhankelijke, toegelaten kwaliteitsborger. Deze kwaliteits­borger is verplicht gebruik te maken van een toegelaten ‘instrument’ (kwaliteitsborgingssysteem) om te beoordelen of een bouwwerk voldoet aan de bouwregelgeving maar ook om aan te geven of er geen bezwaren zijn tegen start bouw.

De bouwer is verantwoordelijk en aansprakelijk voor de kwaliteit van alles wat hij bouwt. Hij heeft ‘bewijslast’ en moet, bij eventuele klachten, dus zwart-op-wit kunnen aantonen dat hij goed werk heeft geleverd – ook na oplevering.

Hoe weet ik of mijn project met kwaliteitsborging volgens de Wkb moet worden uitgevoerd?

De Wkb kent 3 zogenoemde Gevolgklassen (= risicoklassen) voor bouwwerken en technisch vergunningsvrije bouwwerken. Bij bouwwerken die vallen onder Gevolgklasse 1 is het, na het van kracht worden van de Wkb, altijd verplicht de kwaliteitsborging conform de Wkb uit te voeren.

De definitie van Gevolgklasse 1 vindt u in artikel 1.35 van de Wkb.

Bouwwerken in gevolgklasse 2 en 3 mogen, indien het bevoegd gezag daarmee instemt, worden uitgevoerd volgens de Wkb.

Bouwwerken waarop monumentenzorg van toepassing is, zijn voorlopig uitgezonderd in de Wkb.

Waar vindt ik een toegelaten kwaliteitsborger en/of een toegelaten instrument?

De toegelaten instrumenten en bijbehorende kwaliteitsborgers in het kader van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) worden opgenomen in een openbaar toegankelijke, landelijk register. Dit register is op dit moment nog in ontwikkeling.

Hoe zit het met de kwaliteit en onafhankelijkheid van de kwaliteitsborger?

Kwaliteitsborgers moeten, na invoering van de Wkb, een door de overheid toegelaten ‘instrument’ toepassen, bijvoorbeeld KiK van KOMO. Ieder instrument stelt eisen aan kwaliteitsborgers die ermee gaan werken. De wet geeft hier minimumeisen voor, bijvoorbeeld op het gebied van opleiding en/of ervaring. Kwaliteitsborgers moeten ook voldoende onafhankelijk zijn (wettelijke eis). Dat betekent: aantoonbaar niet betrokken bij ontwerp, bouw, onderhoud of andere aspecten, zoals bijv. financiële, van het bouwwerk waarvoor zij de borging uitvoeren.

Wat is het dossier bevoegd gezag (‘as build dossier’)?

De Wkb stelt het verplicht om bij de gereed melding van een bouwwerk een dossier met as-build informatie over het bouwwerk over te leggen met daarbij een verklaring van de kwaliteitsborger en het resultaat van het kwaliteitsborgingsplan. Dit dossier wordt ook wel als as-build dossier aangeduid.

De kwaliteitsborger ontvangt van alle partijen (aannemer, constructeur, ontwerper etc.) diverse gegevens in verband met de uitvoering van de kwaliteitsborging. Veel van deze gegevens behoren eveneens in het dossier bevoegd gezag te worden opgenomen.

Het dossier behoort door of namens de vergunninghouder aan het bevoegd gezag te worden verstrekt.

De vergunninghouder legt dus inhoudelijk vooraf en achteraf verantwoording af aan het bevoegd gezag. De kwaliteitsborger is daarbij de uitvoerende partij.

Wat is de impact van de Wkb op de kwaliteit van het bouwwerk?

Het doel van de Wkb is om het niveau van de bouwkwaliteit ingrijpend te verbeteren en zo de positie van de ‘woonconsument’ (opdrachtgever/gebruiker) te versterken. Door de inzet van een kwaliteitsborger, het toepassen van een toegelaten instrument in het kader van de Wkb en de beoordeling van de uitgevoerde kwaliteitsborging door het bevoegd gezag is de verwachting dat onder het nieuwe stelsel de bouwkwaliteit aanmerkelijk stijgt. Onder andere omdat vanwege de vereiste kwaliteit en signalering van gebreken, meer gecertificeerde bouwproducten en bouwprocessen, waarvan de kwaliteit immers objectief is geborgd, zullen worden gehonoreerd.

Wat als een bouwdeel niet voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit?

Op het moment dat een kwaliteitsborger signaleert dat een bouwdeel niet voldoet aan het Bouwbesluit, signaleert hij dit bij de aannemer en zijn opdrachtgever. Als blijkt dat het betreffende bouwdeel niet meer kan worden hersteld en het betreffende bouwdeel dus definitief niet zal voldoen aan het Bouwbesluit, moet de kwaliteitsborger dit zo snel mogelijk melden bij het bevoegd gezag. Daarbij geeft hij duidelijk aan welk bouwdeel het betreft en waarom het betreffende bouwdeel niet voldoet aan het Bouwbesluit. Het bevoegd gezag moet dan afwegen of zij gaat handhaven en behoort de kwaliteitsborger te informeren over haar besluit. Indien niet wordt gehandhaafd zal dit besluit moeten worden gemotiveerd.

Bevoegd gezag

Wanneer moeten de verschillende zaken worden gemeld en wanneer moeten de verschillende documenten en dossiers worden aangeleverd en door wie?

De volgende gang van zaken geldt na het van kracht worden van de Wkb.

Zie ook bijgaande illustratie ter verduidelijking.

N.B.: In de aanloopfase tot het van kracht worden van de Wkb geldt een afwijkende procedure. Indien u daar vragen over heeft kunt u contact opnemen met KiK.

T.a.v. de vergunningsprocedure is het volgende van belang:

FAQ

Stap 1: aanvrager doet bij bevoegd gezag een gedocumenteerde aanvraag voor omgevings­vergunning.

Stap 2: bevoegd gezag toetst aanvraag aan welstand, bestemmingsplan, omgevingsveiligheid en de bouwverordening. Beoordelingstermijn: 8+6 weken.

Stap 3: bij akkoord verleent het bevoegd gezag een omgevingsvergunning.

Stap 4: De kwaliteitsborger maakt een risicobeoordeling en een daarop gebaseerd kwaliteitsborgingsplan. De vergunningsaanvrager meldt uiterlijk 4 weken voor start bouw welk instrument en welke kwaliteitsborger zullen worden ingeschakeld en levert daarbij het borgingsplan met een bijbehorende risicoanalyse in.

Stap 5: bevoegd gezag accordeert de keuze van het instrument (na check in het register van toegelaten kwaliteitsborgingsinstrumenten) en de kwaliteitsborger (na check op zijn toelating tot het gekozen instrument). Het bevoegd gezag kan, als zij daar aanleiding toe ziet, aanvullingen geven op het kwaliteitsborgingsplan;

Stap 6: start bouw melden; kwaliteitsborger moet alle stukken die hiervoor nodig zijn in zijn bezit en beoordeeld hebben. De vergunninghouder behoort het bevoegd gezag te informeren over start bouw. Wanneer de bouw begonnen wordt zonder dat de kwaliteitsborger alle daarvoor vereiste stukken in zijn bezit heeft en/of deze door hem als niet voldoende zijn beoordeeld, meldt hij dat bij het bevoegd gezag.

Stap 7: Het bouwwerk wordt gerealiseerd, waarbij de bouwer verantwoordelijk is voor het voldoen aan het Bouwbesluit. De kwaliteitsborger ziet hierop toe en controleert op de wijze zoals opgenomen in het borgingsplan. Wijziging van het bouwplan en/of bouwwerk tijdens de bouw wordt door de kwaliteitsborger beoordeeld en de consequenties van de wijziging(en) worden opgenomen in het borgingsplan.
In het geval een afwijking wordt geconstateerd door de kwaliteitsborger, waarbij, door de voortgang van de bouw, de afwijking onomkeerbaar wordt zal hij de opdrachtgever en het bevoegd gezag hierover informeren. Het bevoegd gezag dient binnen 4 weken na melding een reactie geven en zo nodig te handhaven.

Stap 8: Nadat het bouwwerk gereed is stelt de kwaliteitsborger een verklaring op t.a.v. het al dan niet voldoen aan het Bouwbesluit van het bouwwerk. Deze verklaring geeft hij, tezamen met het resultaat van het kwaliteitsborgingsplan, af aan de vergunninghouder. Daarbij verstrekt hij ook, voor zover van toepassing, de gegevens die in zijn bezit zijn en die in het as-built-dossier moeten worden opgenomen. Vervolgens meldt de vergunninghouder het bouwwerk gereed bij de gemeente en levert het dossier bevoegd gezag incl. het resultaat van het borgingsplan en de verklaring van de kwaliteitsborger aan het bevoegd gezag.

Stap 9: bevoegd gezag controleert binnen 2 weken of de gereedmelding juist en volledig is.

Als het bevoegd gezag niet akkoord is met het dossier of het dossier niet compleet is, informeert zij de vergunninghouder daarover waarbij zij aangeeft dat de toestemming voor ingebruikname wordt onthouden.

Overall: bevoegd gezag handhaaft op basis van signalen van de kwaliteitsborger en/of derden. Tijdens het gehele bouwproces is de bouwer verantwoordelijkheid er voor te zorgen dat het bouwwerk voldoet aan het Bouwbesluit, de kwaliteitsborger ziet hier op toe.

Hoe weet ik of een kwaliteitsborger goed werk levert en wie houdt daarop toezicht?

Een kwaliteitsborger moet zijn toegelaten door een toegelaten instrument. Dat wil zeggen dat het instrument (= kwaliteitsborgingssysteem zoals bedoeld door de Wkb) waarmee hij werkt moet zijn toegelaten door een door het ministerie van BZK in te stellen organisatie. En dat de kwaliteitsborger op zijn beurt moet zijn toegelaten door de betreffende instrumentaanbieder. De instrumentaanbieder controleert of de kwaliteitsborger goed werkt levert.

Een kwaliteitsborger mag niet:

  • betrokken zijn bij het ontwerp of uitvoering van het project.
  • een financiële of operationele relatie onderhouden met bij bouw of ontwerp betrokken partijen.
  • door wie dan ook worden beperkt in zijn functioneren en handelen als kwaliteitsborger.

Ook worden door de door het ministerie van BZK in te stellen organisatie ‘reality checks’ uitgevoerd waarbij zij, zo nodig, de instrumentaanbieder informeert over de geconstateerde tekortkomingen.

Hoe moet een kwaliteitsborger handelen als hij een afwijking van het Bouwbesluit constateert en hoe wordt er zo nodig gehandhaafd?

Als een kwaliteitsborger constateert dat een onderdeel van een bouwwerk niet voldoet aan het Bouwbesluit informeert hij zijn opdrachtgever en de bouwer daarover. Indien door de voortgang van de bouw de afwijking onomkeerbaar wordt moet hij dit melden bij het bevoegd gezag en zijn opdrachtgever. Daarbij vermeldt hij welk bouwgedeelte het betreft en waarom dat niet voldoet aan het Bouwbesluit. Het bevoegd gezag besluit vervolgens binnen 4 weken of zij wel of niet gaat handhaven en informeert over haar besluit de kwaliteitsborger. Als het bevoegd gezag besluit om niet te handhaven wordt de reden daarvoor gemotiveerd in het besluit aan de kwaliteitsborger. Het besluit moet door de kwaliteitsborger worden opgenomen in zijn verklaring Bouwbesluit. De handhaving gebeurt volgens de huidige regels, dus door een aanschrijving aan de vergunninghouder (en de bouwer). Ook kan een bouwstop worden opgelegd.

Hoe moet een kwaliteitsborger handelen als hij bij de oplevering van het bouwproject de ‘verklaring voldoen aan het Bouwbesluit’ onthoudt, niet verstrekt, en hoe moet ik dan handelen?

De kwaliteitsborger moet een document opstellen dat motiveert waarom hij zijn verklaring niet verstrekt. Daarbij moet hij vermelden wanneer het/de betreffende gebrek(en) door hem is/zijn gemeld bij het bevoegd gezag en wat de reactie was van het bevoegd gezag op de melding. Het bevoegd gezag zal moeten besluiten of zij al dan niet de toestemming voor ingebruikname gaat onthouden.

Bouwers

Wat zijn de implicaties van de invoering van de Wkb i.v.m. mijn aansprakelijkheid?

Tegelijk met in de invoering van de Wkb wordt het Burgerlijk wetboek (BW) gewijzigd.

  • De bouwer krijgt (bij klachten) bewijslast: hij moet kunnen aantonen goed werk (volgens de vereiste kwaliteit) te hebben geleverd, ook na oplevering. Hij is daarbij ook verantwoordelijk voor de kwaliteit van partijen die hij heeft ingehuurd (zoals onderaannemers) en partijen waarvan hij bouwproducten heeft afgenomen (leveranciers).
  • Het begrip ‘verborgen gebrek’ wordt vervangen door het begrip ‘gebrek’.

Deze wijzigingen houden in dat ook na oplevering de bouwer verantwoordelijk is voor gebreken, ook als deze bij oplevering zichtbaar waren. Door deze wijziging is het mogelijk dat bouwers 2 tot 20 jaar na oplevering (afhankelijk van het soort van gebrek) aansprakelijk gesteld kunnen worden voor gebreken. Het is dan ook gewenst, maar niet verplicht, dat een bouwer bewijslast verzamelt over de gerealiseerde kwaliteit van een bouwwerk. Daarbij kan het van belang zijn (is het gewenst) dat de betreffende bewijslast is gebaseerd op een verklaring van een onafhankelijke deskundige, bijvoorbeeld een certificaat onder accreditatie.

Bij de oplevering van een bouwwerk moet de bouwer aan zijn opdrachtgever een consumenten­dossier verstrekken. In dit consumentendossier moeten alle gebruiksaanwijzingen (en onderhoudsvoorschriften) worden opgenomen. Over wat wel en niet behoort te worden opgenomen is door NEN NPR 8092 gepubliceerd voor kritiek.

Daarnaast zijn er zaken geregeld t.a.v. dossier bevoegd gezag, waarschuwingsplicht bouwer, ingebruikname bouwwerk (mag niet direct bij oplevering), melding retentie recht en melding waarborgen t.a.v. afbouw bouwwerk en afhandeling klachten na oplevering.

Op welke projecten zijn de gewijzigde aansprakelijkheid, waarschuwingsplicht en informatie over het retentierecht van toepassing?

Na het ingaan van de Wkb is dit van toepassing op alle soorten bouwwerken. Zowel in de bouw als in de infrasector, waaronder viaducten, tunnels, bruggen en grondkeringen.

Wanneer moeten de verschillende zaken worden gemeld en wanneer moeten de verschillende documenten en dossiers worden aangeleverd en door wie?

De volgende gang van zaken geldt na het van kracht worden van de Wkb.

Zie ook bijgaande illustratie ter verduidelijking.

N.B.: In de aanloopfase tot het van kracht worden van de Wkb geldt een afwijkende procedure. Indien u daar vragen over heeft kunt u contact opnemen met KiK.

T.a.v. de vergunningsprocedure is het volgende van belang:

FAQ

Stap 1: aanvrager doet bij bevoegd gezag een gedocumenteerde aanvraag voor omgevings­vergunning.

Stap 2: bevoegd gezag toetst aanvraag aan welstand, bestemmingsplan, omgevingsveiligheid en de bouwverordening. Beoordelingstermijn: 8+6 weken.

Stap 3: bij akkoord verleent het bevoegd gezag een omgevingsvergunning.

Stap 4: De kwaliteitsborger maakt een risicobeoordeling en een daarop gebaseerd kwaliteitsborgingsplan. De vergunningsaanvrager meldt uiterlijk 4 weken voor start bouw welk instrument en welke kwaliteitsborger zullen worden ingeschakeld en levert daarbij het borgingsplan met een bijbehorende risicoanalyse in.

Stap 5: bevoegd gezag accordeert de keuze van het instrument (na check in het register van toegelaten kwaliteitsborgingsinstrumenten) en de kwaliteitsborger (na check op zijn toelating tot het gekozen instrument). Het bevoegd gezag kan, als zij daar aanleiding toe ziet, aanvullingen geven op het kwaliteitsborgingsplan;

Stap 6: start bouw melden; kwaliteitsborger moet alle stukken die hiervoor nodig zijn in zijn bezit en beoordeeld hebben. De vergunninghouder behoort het bevoegd gezag te informeren over start bouw. Wanneer de bouw begonnen wordt zonder dat de kwaliteitsborger alle daarvoor vereiste stukken in zijn bezit heeft en/of deze door hem als niet voldoende zijn beoordeeld, meldt hij dat bij het bevoegd gezag.

Stap 7: Het bouwwerk wordt gerealiseerd, waarbij de bouwer verantwoordelijk is voor het voldoen aan het Bouwbesluit. De kwaliteitsborger ziet hierop toe en controleert op de wijze zoals opgenomen in het borgingsplan. Wijziging van het bouwplan en/of bouwwerk tijdens de bouw wordt door de kwaliteitsborger beoordeeld en de consequenties van de wijziging(en) worden opgenomen in het borgingsplan.
In het geval een afwijking wordt geconstateerd door de kwaliteitsborger, waarbij, door de voortgang van de bouw, de afwijking onomkeerbaar wordt zal hij de opdrachtgever en het bevoegd gezag hierover informeren. Het bevoegd gezag dient binnen 4 weken na melding een reactie geven en zo nodig te handhaven.

Stap 8: Nadat het bouwwerk gereed is stelt de kwaliteitsborger een verklaring op t.a.v. het al dan niet voldoen aan het Bouwbesluit van het bouwwerk. Deze verklaring geeft hij, tezamen met het resultaat van het kwaliteitsborgingsplan, af aan de vergunninghouder. Daarbij verstrekt hij ook, voor zover van toepassing, de gegevens die in zijn bezit zijn en die in het as-built-dossier moeten worden opgenomen. Vervolgens meldt de vergunninghouder het bouwwerk gereed bij de gemeente en levert het dossier bevoegd gezag incl. het resultaat van het borgingsplan en de verklaring van de kwaliteitsborger aan het bevoegd gezag.

Stap 9: bevoegd gezag controleert binnen 2 weken of de gereedmelding juist en volledig is.

Als het bevoegd gezag niet akkoord is met het dossier of het dossier niet compleet is, informeert zij de vergunninghouder daarover waarbij zij aangeeft dat de toestemming voor ingebruikname wordt onthouden.

Wanneer mag ik starten met de uitvoering van een bouwproject onder kwaliteitsborging?

Volgens de Wkb mag de uitvoering van de bouw mag pas starten als er geen bezwaren zijn tegen start bouw. De start bouw is in deze regelgeving ook gedefinieerd als een ‘stopmoment’. Voor de start van de realisatie van het bouwwerk dient de kwaliteitsborger alle daarvoor vereiste technische documenten behoort te hebben ontvangen en beoordeeld.

Wat is de verhouding tussen kwaliteitsborgers en bouwers?

De bouwer heeft als plicht ervoor te zorgen dat het bouwwerk bij oplevering voldoet aan het Bouwbesluit. De kwaliteitsborger controleert aan de hand van zijn kwaliteitsborgingsplan of de verschillende bouwdelen voldoen. De kwaliteitsborger moet voldoende onafhankelijk zijn. Dat betekent: aantoonbaar niet betrokken bij ontwerp, bouw, onderhoud of andere aspecten, zoals bijv. financiële, van het bouwwerk waarvoor zij de borging uitvoeren.

In de wet is niet geregeld wie de kwaliteitsborger moet aanstellen: dat kan zowel de opdrachtgever als de bouwer zijn.

Hoe moet worden gehandeld als een kwaliteitsborger signaleert dat een onderdeel van het bouwwerk niet voldoet aan de eisen?

Op het moment dat een kwaliteitsborger signaleert dat een bouwdeel niet voldoet aan het Bouwbesluit, signaleert hij dit bij de aannemer en zijn opdrachtgever. Als blijkt dat het betreffende bouwdeel niet meer kan worden hersteld en het betreffende bouwdeel dus definitief niet zal voldoen aan het Bouwbesluit, moet de kwaliteitsborger dit zo snel mogelijk melden bij het bevoegd gezag (Bouw en Woningtoezicht van de betreffende gemeente). Het bevoegd gezag besluit vervolgens of zij gaat handhaven. De kwaliteitsborger kan dan geen verklaring meer afgeven dat het bouwwerk voldoet aan het Bouwbesluit.

Wat is de consequentie als een kwaliteitsborger signaleert dat een onderdeel van het bouwwerk niet voldoet aan de eisen en dit niet meer kan worden aangepast of hersteld?

Bij de oplevering van het bouwwerk moet de kwaliteitsborger afgeven:

  • Of een verklaring dat er het gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat het bouwwerk voldoet aan het Bouwbesluit;
  • Of een motivatie waarom hij de betreffende verklaring onthoudt. Dit laatste is van toepassing als één of meerdere onderdelen van een bouwwerk naar zijn mening niet voldoen aan het Bouwbesluit. Daarbij behoort hij ook te vermelden wanneer hij het betreffende gebrek bij het bevoegd gezag heeft gemeld en wat het besluit van het bevoegd gezag was t.a.v. de melding. Indien het bevoegd gezag heeft besloten om niet te handhaven wordt haar motivatie daarvoor hierin eveneens opgenomen.
    Indien het bevoegd gezag besluit te handhaven kan zij afdwingen de gebreken te herstellen en ingebruikname van het bouwwerk verbieden.
Menu sluiten
Servicedesk

De servicedesk helpt u bij specifieke vragen over KiK en het gebruik van de KiK-tool. U kunt uw vraag stellen via servicedesk@kik-komo.nl.

Ook kunt u bellen met een van onze deskundigen: Lars Kiebert of Jack van Everdink op telefoonnummer 085 – 486 24 29.